Waarom willen de gemeenten uitbreiding van de doelgroep voor de loondispensatie?

Bij de onderhandelingen met de gemeenten werd duidelijk, dat vooral de bezuinigingen op de WSW een groot struikelblok waren, maar ook gaven de gemeenten aan, andere bezuinigingen moeilijk te kunnen doorvoeren zonder een kaalslag in allerlei voorzieningen en begeleiding. Over dit punt is lang onderhandeld. De gemeenten voelden zich voor het blok geplaatst om iets uit te moeten voeren wat onuitvoerbaar was. Hoe is men eruit gekomen? Hiervoor moeten we de nieuwe loondispensatie en het 'herstructureringsfonds" erbij betrekken. De doelgroep van de loondispensatie is namelijk aanzienlijk uitgebreid ten opzichte van de pilot die op dit moment begon te lopen, hoewel in sommige publicaties wordt aangegeven, dat de regering eigenlijk tegen uitbreiding van die doelgroep was. Maar de gemeenten hebben er in de onderhandelingen sterk op aangedrongen. Waarom? In feite komen op basis van de afspraken ook mensen, die gezond zijn van lijf en leden voor de  tewerkstelling met behulp van ontduiking van het minimumloon in aanmerking. De gemeenten kunnen deze mensen, die beneden het minimumloon krijgen uitbetaald,  inzetten voor belangrijke taken, die niet wegbezuinigd kunnen worden of waarvan men wil dat ze blijven bestaan. En in het kader van de  WSW nieuwe stijl kunnen ook praktisch gezonde mensen voor werkzaamheden worden ingezet, waarmee de gemeenten geld kunnen verdienen op de ‘markt’  om de WSW te financieren. Via het 'herstructureringsfonds' dat in de langdurige staart van de onderhandelingen op tafel kwam, kunnen hieruit de opleiding van de nieuwe arbeidskrachten tijdelijk financieren. Een vrij brede groep, die vaak nauwelijks arbeidsgehandicapt is, kan worden ingezet, terwijl die mensen eerst een uitkering hadden. Op deze wijze kunnen gemeenten aanzienlijke bezuinigingen doorvoeren, in overeenstemming met de eisen van de regering, en toch andere inkomsten genereren waarmee voorzieningen in stand kunnen worden houden. Bovendien krijgen de gemeenten een grote beleidsvrijheid. Dit maakt het mogelijk geld 'uit de markt' te halen. Nu al worden in de WSW mensen met een grote arbeidshandicap vervangen door mensen, die in feite langdurig werklozen zijn, maar die nog wel een behoorlijke arbeidsproductiviteit hebben. Op die manier kunnen producten en diensten worden geleverd die gewoon in de markt gezet worden en daar verdient de gemeente geld mee. 

Systeem van loondispensatie en psycho-sociale beperkingen

Na de drie overleggen van 3,4 en 5 januari is er weer een overleg op 11 januari. Op deze dag verschijnen nieuwe conceptversies van de hoofdlijnennotities om 12:49, en 15:45.
Mede als reflexie op de onderhandelingen met de VNG tot dan toe verschijnt op 12 januari 2011 een set van drie nieuwe memo’s (nrs 17,18 en 19) mbt het programma werken naar vermogen. Ze gaan over de financieringssystematiek werken naar vermogen, het schot tussen het inkomensdeel en het participatiebudget, en de inventarisatie van de risico’s van het tijdpad in 2012. Op deze dag verschijnt een nieuwe versie van de hoofdlijnennotitie om 16:46. Op 13 januari 2011  is er overleg met de staatssecretaris over bovenstaande set van drie memo’s.

Tussenconclusie onderhandelingen met VNG.

Onderhandelaars van de VNG wilden blijkbaar meer duidelijkheid over hoeveel geld er voor gemeenten beschikbaar kwam op basis van de financieringssystematiek, ze stelden aan de orde dat het tijdpad van de invoering van de wet werken naar vermogen niet realistisch was en hoe de verdeling van de reintegratiegelden en haar verhouding tot het inkomensdeel was geregeld. Verder valt op dat de bijeenkomsten minder intensief worden, er zijn minder bijeenkomsten van enkele dagen na elkaar en er zijn hierna minder frequent ‘verslagen van niet openbaar gemaakte overleggen’. Zijn er derden afgehaakt? Op 14 januari 2012  verschijnen weer twee conceptversies van de hoofdlijnennotitie om 12:20 en 15:40.

18 januari 2011 is de verschijningsdatum van een set van 8 memo’s 20 tm 25. En heruitgave van de memo’s 17 en 18 die op 13 januari niet besproken konden worden.  Op deze dag verschijnt ook een nieuwe versie van de hoofdlijnennotitie om 15:25. Blijkbaar ter voorbereiding van twee overleggen op 19 januari. 19 januari zijn er ook niet openbaar gemaakt verslagen van deze twee overleggen.

loondispensatie en psycho-sociale beperkingen

Memo 23 gaat over de loondispensatie en psychosociale beperkingen. ‘U heeft, naar aanleiding van opmerkingen van VNG en Divosa over de afbakening van de doelgroep voor het instrument loondispensatie aangegeven nadere informatie te willen over psychosociale beperkingen. Dit belangrijke memo gaat over de definiëring van mensen met een psychosociale beperking, waarbij uitgegaan wordt van de definitie die TNO heeft gegeven toen zij in opdracht van SZW de toegangstoets voor de pilot loondispensatie hebben ontwikkeld. In deze memo wordt hun definitie instemmend aangehaald. Mark heeft het aangekruist. We hebben hiervoor gezien, dat de gemeenten dit voor 5 januari al hadden ingebracht in de onderhandelingen. Ze willen een zo uitgebreid mogelijke doelgroep.  Blijkbaar heeft de staatssecretaris gezien het bovenstaande tevens gevraagd weer te geven wat erover in het regeerakkoord staat, want memo  23 heeft als bijlage de formuleringen van het regeerakkoord die daarop betrekking hebben. Memo 24 gaat over uitwerking werkvoorzieningen/jobcoachvoorziening in regeling WWNV.
Memo 25 is gedateerd 18 januari en heeft betrekking op de IOAW, de IOAZ en de BBZ. Op deze dag verschijnt een nieuwe versie van de hoofdlijnennotitie om 15:38.

Een nieuw jaar met nieuwe onderhandelingen over nieuwe punten

Begin januari pakt men de zaken weer op. 3 januari is er een niet openbaar gemaakt verslag van overleg met derden. Op deze dag verschijnt ook een nieuwe conceptversie van de hoofdlijnennotitie om 12:42.

4, 5 en 6 januari zijn er ook weer niet openbaar gemaakt verslagen van overleggen. Mogelijk is dit de start van het overleg tussen Rijk, UWV en VNG over een nieuw bestuursakkoord. Openbare bronnen melden dat dit overleg ‘begin januari’ is begonnen.  

5 januari 2011 verschijnen er ook weer nieuwe memo’s. Nrs 12, 13, 14 15 en 16. Een memo gaat over de ontschotting reintegratiebudgetten WWB, WSW en Wajong. Een ander memo over de nadere invuling en uitwerking van het instrument van de loondispensatie. Hierbij komt een nieuw discussiepunt boven water, dat zoals later zal blijken is ingebracht door de gemeenten. De tekst van het memo: ‘In de pilot loondispensatie is ook een afbakening opgenomen. Deze afbakening is echter breder dan die in de Wajong. In de pilot kan loondispensatie, naast de verstandelijke, lichamelijke of psychische beperkingen, ook toegepast worden voor degenen die door een psycho-sociale beperking geen WML kunnen verdienen. Psycho-sociale beperkingen duiden op een samenhang tussen het psychisch functioneren van een persoon  in interactie met de sociale omgeving. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan verslaving of agressief gedrag. Deze personen vallen nu ook niet onder de indicatie  ‘begeleid werken’. Gemeenten in de pilot geven aan dat zij vooral bij de psychosociale beperkingen loondispensatie zien als instrument om deze mensen te laten participeren.’ Einde citaat.

Op 5 januari is ook een nota over de herindeling van het zittende bestand in de Wajong klaar. De nota is bedoeld voor het voorbereiden van het debat met de Tweede Kamer over de hoofdlijnennotitie en het voorbereiden van het wetsvoorstel. Een andere tekst gaat over een nieuw punt, nl een onderzoek naar de gezamenlijke uitbetaling van het loon en aanvullende uitkering in het systeem van de loondispensatie. In de kabinetsreactie op het rapport van de commissie De Vries is aangekondigd dat het kabinet de mogelijkheid en wenselijkheid wil onderzoeken om op verzoek van de betrokken werknemer het uitkeringsdeel samen met het loon via de werkgever te laten betalen. De memo is verder leeg en het blijft onduidelijk wat hierover aanvankelijk is besloten. 

Onderhandelingen met derden over de eerste hoofdlijnen notities

Op 17 december 2010 verschijnt een set van drie memo’s op het ministerie die met de staatssecretaris besproken zullen worden op 20 december 2010 ‘s middags. Onderwerpen zijn prikkels voor de gemeenten bij decentrale uitvoering, procedures om te komen tot een beschrijving van de verschillende groepen die onder verschillende regelingen vallen, claimbeoordeling, indicatiestelling, toegangstoets, loonwaarde mbt de Wajong en de loondispensatie. Inmiddels is zoveel materiaal verzameld en zijn zoveel beslissingen genomen, dat op 20 december ’s middags ook de eerste concept hoofdlijnen notitie kan verschijnen. Na het overleg met de staatssecretaris wordt de conceptnotitie alweer gewijzigd, want aan het eind van de middag verschijnt de tweede versie van de hoofdlijnen notitie.

20 december is sowieso een belangrijke dag, want er verschijnen op die datum nieuwe memo’s. Een over reikwijdte nieuwe regeling werken naar vermogen en een over het tijdpad Invoeringswet en lagere regelgeving werken naar vermogen. Verder is er een memo dat de volgende tekst bevat: reintegratieinstrumenten en werkvoorzieningen, sociaal akkoord, werkgeversbenadering en –centra en reintegratiemarkt. Merkwaardig is, dat er met de hand bijgeschreven staat dat het memo 13 is, terwijl memo 12 5 januari verschijnt even als memo 14. Heeft men op dit moment nog de illussie gehad, dat er een sociaal akkoord zou komen met werkgevers en werknemers organisaties?. 20 december zijn er ook twee niet openbaar gemaakte nota’s en  twee geheime memo’s.

De volgende dag, 21 december heeft een overleg plaatsgevonden waarvan het gespreksverslag geheim is. Wellicht met de VNG en missschien is er met vakbonden en werkgevers ook wel gepraat aan de hand van een van de eerste versies van de hoofdlijnen notitie, die na het overleg diverse malen gewijzigd is. Want dezelfde dag verschijnen de derde en vierde en vijfde versie van de hoofdlijnennoitie om 16:07, 17:01 en 18:02. De volgende conceptversie zou pas 3 januari 2012 verschijnen. De VNG schakelt bij de onderhandelingen afzonderlijke gemeenten in, om druk uit te oefenen. 21 december staat er een bericht in Binnenlands Bestuur dat steeds meer gemeenten in opstand komen  tegen de manier waarop ze het moeten doen. Ze willen wel, maar niet zonder ´bijbehorend budget en bijbehorende beleidsruimte´. Etten-Leur, Helmond en Nijmegen zijn drie van de zeker 11 gemeenten waar een motie is ingediend én aangenomen waarin de zorgen kenbaar worden gemaakt. Zonder extra geld en middelen kunnen de taken die het kabinet naar de gemeenten wil overhevelen ´niet worden uitgevoerd´, aldus de motie. Hun woordvoerder in Binnenlands bestuur is de al eerder genoemde Hans Wierema. ´We willen met deze motie vooral een tegengeluid afgeven´, zegt hij. 'Ze denken misschien dat ze alles naar beneden door kunnen drammen, maar zo werkt het niet´. [1]

22 december 2010 vindt dan het officiele overleg plaats van de staatssecretaris en ambtenaren met UWV, Cedris, VNG en Divosa dat in de eerste memo’s al is aangekondigd. Dit overleg wordt waarschijnlijk genoemd in de niet openbare verslagen van overleggen waarvan er 2 op 22 december zijn. Wellicht hebben de vergaderingen met Cedris, Divosa, UWV en VNG niet in een vergadering plaatsgevonden, maar afzonderlijk. Of is er daarnaast nog overleg geweest met anderen. In de ons toegestuurde stukken en genoemde data van verschenen stukken wordt niets genoemd tussen 22 december en 28 december. Op 28 december ziet een niet openbare nota het licht. En op 1 januari verschijnt een geheim memo. Wellicht zijn de onderhandelingen in de kerstvakantie op een laag pitje gezet.

---

[1] Lees het volledige bericht bij Binnenlands Bestuur.

De eerste beslispunten op het ministerie

Op 9 december is er een set van 6 memo’s. De set bevat een groot aantal beslispunten. Het blijkt dat de memo’s besproken zijn op donderdag 14 december 2010. De dag ervoor op woensdag moet al een overleg hebben plaatsgevonden met derden, want op die datum is er een niet openbaar gemaakt gespreksverslag.

Hans Wierema,  fractievoorzitter van de PvdA in de gemeente Etten-Leur, is er vroeg bij om vanuit de gemeenten een signaal af te geven dat men niet zomaar alles pikt dat van bovenaf wordt verordonneert. [1]. Etten-Leur gaat de nieuwe door de regering opgelegde taken als de Wajong, Jeugdzorg en de AWBZ niet uitvoeren als er geen extra middelen beschikbaar komen. Dat heeft de gemeenteraad van Etten-Leur woensdagavond unaniem besloten, nadat de PvdA in Etten-Leur hierover een motie had ingediend. Lees het complete bericht op www.bndestem.nl

De onderwerpen en beslispunten in de memo’s die op donderdag 14 december zijn besproken moeten verdere richting geven om de regeling Werken naar Vermogen nader uit te werken. Het zou als input moeten dienen voor de dan geplande startnotitie van januari 2011 en het in maart 2011 voorziene wetsvoorstel.

Men bespreekt die donderdag in de eerste plaats het tijdpad wetgevingstraject regeling werken naar vermogen. Het tijdpad wordt blijkbaar ten opzichte van de bestaande plannen niet gewijzigd. Er is een bespreekpunt maar geen beslispunt.

Uit het tweede memo blijkt, dat men begint met het beoordelingscriterium volledig, duurzaam arbeidsongeschikt in de Wajong. Men vraagt zich af wie daarvoor in aanmerking komen. Er een beslispunt. Memo 2 heeft het karakter van een nota. Aanleiding  is de Wajong Vanaf 2012 alleen nog toegankelijk te maken voor jongeren die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. ‘We bedoelen hiermee de groep die nooit enig inkomen, zelfs niet met loondispensatie of in de WSW, heeft kunnen verdienen. De uitkering is gunstiger dan voor jongeren die in de nieuwe regeling ‘werken naar vermogen’ komen’.

Men wil nieuwe beoordelingscriteria en begrippen introduceren voor de definitie van ‘duurzaam arbeidsongeschikt’. Er zijn andere andere begrippen nodig dan nu in de Wajong gebruikt worden. Men werkt samen met het UWV om de nieuwe begrippen te ontwikkelen. Op de volgende bladzijde wordt het oude systeem uitgelegd. Met de nieuwe begrippen, die weggelakt zijn, kunnen vervolgens de deelbegrippen “helemaal geen loon kunnen verwerven”en “duurzaam arbeidsongeschikt”verder uitgewerkt worden. Een en ander zal nader uitgewerkt worden ten behoeve van een brief aan de Kamer en het wetsvoorstel.

Verder spreekt men op deze dag blijkens memo 3 over de instrumenten die ingezet kunnen worden voor Wajong doelgroep voor de gemeenten. Er is een beslispunt. Vervolgens bespreekt men de aanpassingen van de WSW. Ten aanzien van de uitvoering van de nieuwe wet bespreekt men ook een groot aantal beslispunten.

En tenslotte spreekt men blijkens memo 6 deze dag over de financiering. In dit memo wordt ingegaan op de financiele gevolgen van het toevoegen van gedeeltelijk arbeidsongeschikte Wajongers aan de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Een nota over de financiering  in relatie tot de WSW volgt op een later moment. De financiele gevolgen zullen nog vaak terugkomen. Het is het hete hangijzer van de onderhandelingen die met de VNG op gang worden gebracht.

---

[1] Bericht in Binnenlands Bestuur van 14 december 2010

De opstart van de onderhandelingen

Op 8 en 9 december 2010 zou het Kamerdebat over de begroting van het ministerie van SOZAWE worden gehouden. In november en begin december benaderen diverse partijen de Tweede Kamer met de bedoeling, een gesprek cq onderhandelingen met het Ministerie op gang te kunnen brengen. 3 december 2010 stuurt Divosa een brief naar de vaste Kamercommissie waarin de zorgen worden geuit die bij managers van sociale diensten leven. Men is het eens met het uitgangspunt van het wetsvoorstel- samenvoeging van bijstand, Wajong en WSW, maar men protesteert tegen de dan al bekend zijnde kortingen op de reintegratiebudgetten, en men wijst de kamerleden op de negatieve gevolgen van de kabinetsplannen op de vrijwillige inburgering, armoedebestrijding, schuldhulpverlening en de WSW. De plannen van de regering waren op dat moment in 2011 100 miljoen te korten op de reintegratiebudgetten en in 2012 400 miljoen.

De boodschap is duidelijk: we pikken dit niet zomaar, er moet overleg plaatsvinden. Staatssecretaris De Krom gaf tijdens het Kamerdebat dan ook aan, de nieuwe wet te willen ontwerpen in nauwe samenwerking met gemeenten. Begin december wordt duidelijk dat er in ieder geval een groots opgezet overleg zou plaatsvinden op 22 december 2010. Met name met UWV, Cedris, VNG en Divosa. 

Uit een memo van 9 december 2010 blijkt, dat het ministerie er nog naar streeft in januari 2011 een startnotitie over de nieuwe wet openbaar te kunnen maken en een concept wetsvoorstel klaar te hebben in maart 2011. Het tijdpad om concrete voorstellen in te dienen tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie op 12 december wordt verlaten, waarvan sprake is in het bericht van het Financieel Dagblad op 8 november.  Wel blijkt tijdens de kamerbehandeling van de begroting van het ministerie, dat de regering ernaar streeft de WWNV 1 januari 2012 te laten ingaan.

Het rapport van de commissie van drie over het UWV

2 december 2010 is de verschijningsdatum van het rapport van de commissie van drie over het UWV. Dit rapport is belangrijk met name ten aanzien van de toekomst van het UWV en welke taken deze instelling zou moeten hebben in verband met de invoering van de wet werken naar vermogen. Deze wet beoogt immers, dat een aanzienlijk deel van de reintegratiegelden die tot dan toe door het UWV gebruikt werden, overgaan naar de gemeenten aangezien de gedeeltelijk arbeidsongeschikte Wajongers onder de nieuwe wet werken naar vermogen zouden moeten vallen die decentraal uitgevoerd moet worden door de gemeenten. Het lijkt erop dat memo 3 en memo 5 op deze materie betrekking hebben. Eigenlijk gaat het sowieso om de vraag, of er nog wel een apart uitvoeringsorgaan moet bestaan voor de uitvoering van werknemersverzekeringen zoals de WW, de Wajong, de Ziektewet en de WIA of WAO. Daarin spelen figuren uit de wereld van de pensioenfondsen als adviseur een rol. (Oa bij de advisering over het tot standkomen van de WIA). En de gemeenten spelen natuurlijk een rol in het naar zich toe trekken van bevoegdheden. Minister Kamp heeft tijdens de verkiezingen gezegd, dat hij voorstander was van afschaffing van het UWV. Globaal blijken er drie standpunten te zijn over de toekomst van het UWV, waarbij het vooral ook gaat om de organisatie van de arbeidsbemiddeling van werklozen en waar die gelden naartoe gaan. (Afgezien van de bezuinigingen) De gemeenten willen zichzelf een grotere rol toebedelen en dat willen de politieke partijen in de Tweede Kamer VVD, CDA en PvdA ook. Het tweede standpunt wordt ingenomen door de werkgevers, die een grotere rol zien weggelegd voor uitzendbureau’s in de bemiddeling en niet bij de gemeenten of het UWV. En het derde standpunt wordt ingenomen door de vakbonden, die alles bij het oude willen laten. In feite is er een ontwikkeling op gang gekomen, waarbij in de toekomst het UWV, waarop sterk zal worden bezuinigd, alleen nog zijn expertise op het gebied van keuringen zal inzetten en de arbeidsbemiddeling geheel verdwijnt bij dat instituuut. Bij het UWV werkten in 2011 20.000 mensen, ruim 10.000 minder dan bij de oprichting in 2002. De bedoeling is dat er nog duizenden banen gaan verdwijnen. Nu al werken de UWV en de gemeenten samen op de werkpleinen, hoewel van een algehele integratie nog lang geen sprake is en de gemeenten en het UWV nog veel langs elkaar heen werken. Het driemanschap publiceerde begin december 2010 haar bevindingen, vlak voor de datum van de eerste memoset die ons werd toegestuurd. De resultaten van het rapport van de commissie van drie zal in deze memoset verwerkt zijn. Je zou dus kunnen zeggen dat de hoofdlijnen van de ontwikkeling en van het beleid eind december 2010 al vaststonden.